درمان مشترک بیماری ها و اختلالات  دستگاه گوارش و هضم

 درمان مشترک بیماری ها و اختلالات  دستگاه گوارش  و هضم (روایات) 

ریزه های سفره 

امام کاظم علیه السلام فرموده اند: کسی که از سوءهاضمه به امام صادق علیه السلام شکایت کرد. ایشان به وی فرمودند: چرا از ریزه های فرو ریخته از سفره نمی خوری؟![1] 

انار شیرین با پرده های سفید آن 

حارث بن مغیرة می گوید: از سنگینی معده و نامرتبی گوارش خود به امام صادق علیه السلام شکایت کردم. ایشان فرمودند: این انار شیرین را با پرده های میان دانه های آن بخور که معده را کاملاً پاکسازی می کند و نامیزانی گوارش را سامان می بخشد و غذا را هضم می کند و در دل تسبیح خداوند می گوید.[2] 

نان خشک مصلح ترنج 

امام باقر علیه السلام فرموده اند: ترنج وقتی خورده می شود سنگین است و نان خشک آن را هضم می کند.[3] 

عطسه

امام الرضا علیه السلام: بدان كه علت عطسه آن است كه خداوند، چون بنده اى را نعمتى دهد و او سپاسگذارى از آن را از یاد ببرد، خداوند، بادى بر او چیره مى سازد كه در تن وى مى چرخد و سرانجام، از سوراخ هاى بینى او بیرون مى آید و شخص، خداوند را بر آن عطسه، سپاس گوید و خدا، این سپاس گفتن را سپاس آن نعمت قرار مى دهد. همچنین، هیچ كس عطسه نمى كند، مگر این كه غذایش گوارا مى شود.[4]

ترشی بعد از غذا

ابراهیم بن حسن جعفری می گوید: امام صادق علیه السلام به یاران خود فرموده اند: پزشکان شما چه دستوری درباره ی ترنج می دهند؟ عرض کردند: ای پسر رسول خدا می گویند آن را پیش از غذا بخورید.

حضرت فرمودند: پیش از غذا چیزی بدتر از آن پیدا نمی شود و پس از غذا چیزی بهتر از آن وجود ندارد. پس، از خوردن مربای آن دریغ نکنید که در دل بوی خوشی چون بوی مشک دارد.[5]

ترشیجات را هنگام خالی بودن معده نباید مصرف کرد، که عوارض زیادی دارد مثلاً باعث ترشی معده، ضعف اعصاب، افت فشار و ... می شود. ولی صرف اندک آن بعد از غذا یا همراه غذا فواید فراوان دارد. و یک ضدعفونی کننده، رقیق کننده خون، عامل باز شدن انسدادها، سلامت حافظه و عقل، ازبین برنده ی قند و چربی  اضافی بدن و خون و ... می شود.

ریحان کوهی در ابتدا و انتهای غذا

ایوب بن نوح می گوید: کسی که با امام کاظم علیه السلام همسفر بود برایم نقل کرد که آن حضرت ریحان کوهی طلب کرده و فرمودند: من دوست دارم غذای خود را با آن آغاز کنم که گشاینده ی مجاری بسته شده، اشتهاآور و زداینده ی چشم درد است و من آنگاه که غذا را با آن آغاز کنم، باکی ندارم که پس از آن چه غذایی بخورم و دیگر از هیچ بیماری و آسیبی هراس ندارم و آنگاه که غذا تمام شد بار دیگر ریحان کوهی طلب کرده و دیدم که برگه ای از آن را که روی غذا افتاده بود برداشته و خوردند. به من نیز داده و فرمودند: غذای خود را با آن پایان ده که گوارنده ی غذای پیشین و اشتهاآور غذای پسین است. سنگینی معده را زدوده و دل و دهان را خوشبو می کند.[6]

آویشن و سیاه دانه

آورده اندکه روزی رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم هضم کننده ی غذا و سوسنبر و سیاه دانه را طلبیدند. ایشان هرگاه شیر یا غذای زیان آوری می خوردند، نخست پیش از غذا این ها را کوبیده و در هم آمیخته، به همراه نمک نیم کوفته میل می کردند و می فرمودند: دیگر باکی ندارم که چه می خورم و همواره می فرمودند: معده را تقویت و بلغم را قطع می کند و از انحراف فک ایمن می سازد.[7]

آغاز غذا با ...

امام رضا علیه السلام: غذاى خود را با سبك ترین غذایى كه بدنت را به اندازه عادتت و بر حسب اقامتگاه و فعالیت ها و زمانه ات تغذیه مى كند، آغاز كن.[8]

زرده تخم مرغ

نزد امام رضا علیه السلام از مشكل گوارش غذا اظهار ناراحتی كردم. فرمود: «زرده تخم مرغ بخور». این كار را انجام دادم و از آن، سود بردم.[9]

در هیچ غذا و هیچ کاری نباید زیاده روی کرد. مخصوصا در امثال تخم مرغ که در سایر روایات از آن نهی شده پس بیشتر احتیاط شود.

کندر

امام رضا علیه السلام: فراوان كندر بخورید، آن را در دهان نگه دارید و بجوید. براى من، جویدن آن، دوست داشتنى تر است؛ بلغم معده را مى زداید و آن را تمیز مى كند، عقل را استحكام مى بخشد و غذا را مى گوارد.[10]

دراز کشیدن به پشت بعد از غذا

امام حسین علیه السلام: پیامبر خدا صلى الله علیه و آله و سلم به من فرمود: فرزندم! به پشت بخواب تا شكمت كوچك شود، آب را به مكیدن بنوش تا خوردنت بر تو گوارا آید، به شمار دفعات فرد، سرمه بكش تا چشمانت روشن شود و یك روز در میان، روغن بزن تا به سنت پیامبر خویش، عمل كرده باشى.[11]

کاهو

پیامبر خدا صلى الله علیه و آله و سلم: كاهو بخور، كه خواب آور است و غذا را هضم مى كند.[12]

خرمای برنی

پیامبر خدا صلى الله علیه و آله و سلم: درباره خواص خرماى برنى: این جبرئیل است كه به من خبر مى دهد كه در آن (خرماى برنى)، نه ویژگى است: بوى دهان را خوش مى سازد، معده را مى پالاید و غذا را گوارش مى دهد[13]

قاووت بعد از کله پاچه

امام صادق علیه السلام: سویق، كله پاچه را هضم مى كند.[14]

مسواک

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم: هركس در هر روز، دوبار مسواك بزند، سنت پیامبران را استمرار بخشیده است، در برابر هر نمازی كه بخواند، خداوند، برایش پاداش صد ركعت می نویسد، از فقر به غنا (و بی نیازی) در می آید، دهانش خوش بو می شود، حافظه اش فزونی می یابد، فهمش استوار می گردد، غذایش گوارش می یابد، درد دندان هایش از میان می رود، بیماری از او دور می گردد، و فرشتگان، به واسطه نوری كه بر او می بینند، با او دست می دهند و دندان هایش تمیز می شود.[15]

آب خنک

امام الرضا علیه السلام: درباره آب خنک، روایت مى كنم كه حرارت بدن را فرو مى نشاند، صفرا را آرام مى سازد، غذا را هضم مى كند، پس مانده اى را كه در سر معده هست، ذوب مى سازد و تب را از میان مى برد.[16]

نباید خیلی سرد باشد و با فاصله از غذا نوشیده شود مگر در مواقع ضروری.

گلابی

امام صادق علیه السلام: گلابى، معده را مى پالاید و تقویت مى كند و با به، همگون است. خوردنش  روى غذا سودمندتر است تا چاشت ناخورده. هر كس هم كه احساس  سنگینى مى كند، از آن (بر روى غذا) بخورد.[17]

آویشن

امام كاظم علیه السلام: داروى امیرمومنان علیه السلام، آویشن بود. اومى فرمود:

آویشن براى معده، پرزى همانند پرز پارچه هاى مخمل مى شود.[18]

آوییشن با نمک

امام صادق علیه السلام فرمود: چهارچیز، چشم راجلا مى دهد، سودمنداست و هیچ زیانى ندارد.

درباره آنها از امام علیه السلام پرسیدند.

فرمود: آویشن و نمك، وقتى باهم باشند، نانخواه و گردو، وقتى باهم باشند.

به ایشان گفتند: این چهارچیز، وقتى باهم باشند، به چه كارمى آیند؟

فرمود: نانخواه و گردو، (چون در برهم قرار گیرند، بواسیر رامى سوزانند، باد را دور مى كنند، رنگ پوست را زیبا مى سازند، معده را سختى (مقاومت) مى دهند و كلیه ها را گرم مى كنند. اما آویشن و نمك، (چون در برهم قرار گیرند، بادها را از دل بیرون مى رانند، انسدادها را مى گشایند، بلغم را مى سوزانند، آب (منى) را زیاد مى گردانند، بوى دهان راخوش مى سازند، معده را نرمى مى دهند، بوهاى بد را از دهان مى برند و آلت را سفتى مى بخشند.[19]

سویق (قاووت) عدس

امام صادق علیه السلام فرمود: سویق عدس، تشنگى را از میان مى برد، معده را تقویت می كند، درمان هفتاد درد در آن است، صفرا را خاموش مى كند و درون را سردى می بخشد.

ایشان، چون سفر مى كرد، از  این سویق، جدایى نداشت و چون در كسى از خدمت گزارانش خون به جوش مى آمد، به وى مى فرمود: از سویق عدس بخور؛ چرا كه جوش آمدگى خون را فرو مى نشاند و حرارت را خاموش ‍ مى كند.[20]

اختلالات دستگاه هاضمه (خیراندیش)[21]

3 تا 5 گرم قنطوریون رقیق را كه خشك باشد در 5 دسی لیتر آب جوش بریزید، بهتر است یك قاشق سوپ خوری قنطوریون رقیق را در یك لیوان آب جوش به مدت 12 دقیقه دم كنید بعد آن را صاف كنید و با عسل شیرین كنید و یك فنجان قبل از هر غذا بنوشید (این دم كرده خیلی سریع ترشی معده، نفخ شكم و سنگینی آن را درمان خواهد كرد)

10 تا 30 گرم ریشه جنتیانای خشك را بكوبید تا گرد شود و بعد آن را در یك لیتر آب جوش بریزید و 4 ساعت به حال خودش بگذارید تا دم بكشد. بعد، آن را سرخ كنید و با عسل شیرین سازید و بعد از غذا یك فنجان از آن را بنوشید. این دم كرده عمل هضم شما را آسان كرده و ترشی معده تان را از بین خواهد برد و احساس خواهید كرد كه دیگر از غذا سنگین نشده اید.

6 گرم ریشه (بیخ) شب بو را كه خشك كرده و به صورت گرد (پودر در آورده اید) در یك قاشق عسل مخلوط كنید و بخورید. یا قبل از غذا 30 تا 50 قطره تنطور بیخ شب بو را در كمی آب بخورید. این نسخه برای اختلالات تخامه، ترشی و تنبلی معده موثر و مفید است.

نصف قاشق سوپ خوری عسل را در یك لیوان آب جوش سرد شده حل كنید و هر ساعت یك قاشق سوپ خوری از آن را بنوشید و از رژیم غذایی معتدلی پیروی كنید (برای افرادی كه دچار سوء هاضمه شدید شده اند نسخه مفیدی است.)

تنظیم سیستم گوارش (خیراندیش)

  • با مصرف 7 عدد انجیر شبانگاه به مدت 14شب.
  • با مصرف 7 عدد زیتون صبح ها تا 14 روز.
  • خوراك سركه انگبین (2 واحد سركه + 2 واحد عرق نعناع + یك واحد عسل) هر شب با یك لیوان آب مخلوط كرده به مدت 14 شب می شود.
  • حفظ آرامش و پرهیز از ترس و نگرانی
  • پیشگیری از یبوست و درمان آن.
  • پرهیز از غذاهای ممنوعه
  • با نوشیدن شربت عسل درد معده به مرور كمتر خواهد شد.
  • مصرف شربت عسل با تعداد خیلی كمی لیموترش تازه به آرامی و جرعه جرعه میل شود.

بیماری های گوارش (خیراندیش)[22]

عسل ماده ای است ملین و كمك دهنده به هضم غذاها كه مصرف اندك ولی دایمی آن برای فعالیت طبیعی دستگاه گوارش توصیه شده است. عسل با داشتن آهن و منگنز بالا به عمل هضم كمك می كند و از ترشح اسید اضافی ممانعت می كند (زیرا خود اسیدی است) عسل با سایر خواصی كه دارد، به طور غیرمستقیم باعث تنظیم ترشح شیره معده می شود و به عنوان یك مرهم موجب التیام زخم های معده می شود. در واقع اثر التیامی عسل روی زخم های معده به علت ایجاد آرامش عصبی در فرد مصرف كننده عسل است زیرا بیشتر زخم های معده و اثنی عشر منشا عصبی دارند. خواص لینت دهندگی (نرم كنندگی) و ضد میكروبی عسل باعث تقویت و تسهیل عمل دفع و لینت (نرمی) مزاج می شود و با عفونت ها مبارزه می كند. مصرف عسل در حالت ناشتا و به خصوص به صورت محلول در آب برای بهبود زخم های معده و روده توصیه می شود.

پرهیزهای عمومی در مشكلات گوارشی (ضیایی)[23]

مواردی كه باید پرهیز شود:

1ـ ترشیجات مانند: آبلیمو ترش، لیموعمانی، گوجه سبز (برای كسانیكه سر سوزه معده دارند)

2ـ به همراه غذا چیزهای تند و تیز مانند: فلفل، سس فلفل، سس مایونز و انواع سس

3ـ چیزهای نفاخ خوردن مانند: نوشابه های گازدار، دوغ گازدار، پوست حبوبات

4ـ بعد از غذا لم دادن و خوابیدن

5ـ خوردن غذاهای چرب، مخصوصا در شب ها

6ـ غذاهای حجیم خوردن مانند: شله، آش

7ـ نان را در غذاهای آبكی مخلوط كردن (ترید كردن)

8ـ غذا را با آرامش و به خوبی نجویدن (اگر شخص دندان هایش نیاز به تعمیرات دارد، اقدام نماید)

9ـ به همراه غذا یا قبل از آن و یا بعد از آن چای، قهوه، نسكافه، كاكائو و شكلات خوردن

10ـ استرس (یعنی نگرانی مستمر)، اضطراب (یعنی دلهره)

عفونت دستگاه گوارش (بنی هاشمی)

یک نخود بره موم زنبور عسل را به همراه یک لیوان عرق آویشن شب ها میل کنید.

هضم کننده غذا (تبریزیان) [24]

مرکب 7 ( 2 ماهه) – مرکب مفاصل – هضم کننده

بادکش ریه

اندیكاسیون ها:

ـ درمان تكمیلی آسم شدید

ـ درمان تكمیلی در افراد شیمیایی

ـ درمان تكمیلی مسمومین

ـ درمان تكمیلی آنفلوآنزا

ـ درمان تكمیلی اختلالات گوارشی

این بادكش با بخور آب گرم تكمیل می شود و جهت بادكش از بالا به پایین و از سمت چپ به راست می باشد.

بیماری های معده و روده و اثنی عشر (ضیایی)[25]

برای رفع ناراحتی ها و زخم های معده، روده ها و اثنی عشر خوردن عسل همراه با برخی مواد دیگر به صورت تجویزهای زیر توصیه می شود:

1ـ حلوای آرد گندم، عسل و زعفران برای تقویت كار معده

2ـ گرد بالنگ با عسل برای تقویت كار معده و روده ها

3ـ مخلوط شیر و عسل برای تقویت عمومی بدن و كار دستگاه گوارش

4ـ مخلوط مساوی از عسل و انجیر برای درمان زخم معده

5ـ دو فنجان جوشانده صاف شده برگ ریشه كاسنی با عسل قبل از صبحانه

6ـ شربت عسل در آب ولرم یا معمولی برای رفع درد و ناراحتی

تقویت گوارش (یکتا)[26]

 داروهای تقویت گوارش عبارتند از:

نعناع             2ـ شوید

3ـ مرزه              4ـ پونه

كاسنی          6ـ شاهتره

آویشن          8ـ كاكوتی

9ـ سبوس، مخصوصا سبوس گندم كه به شدت برای یبوست مفید است و متاسفانه آن را از غذاهایمان حذف كرده اند. سبوس را به هر صورتی می توان مصرف كرد مثلا می توان آن را همراه با غذا دم كرده و مصرف كرد و یا خود سبوس را جوشاند و به آن عسل زد و میل كرد ولی نباید در مصرف سبوس زیاده روی كرد. كسی كه یبوست دارد اگر در یك روز مثلا دو سه وعده سبوس بخورد خیلی خوشش می آید چون خوب جواب می دهد و در نتیجه فردا و پس فردا هم می خورد، ناگهان می بیند خود سبوس باعث یبوست شده است. بهترین غذا و دوا اگر بیش از حد مصرف شود به مرض تبدیل می شود.

10ـ مرزنجوش. البته كسانی كه مشكلات كلیدی دارند در مصرف آن احتیاط كنند و یا اصلا مصرف نكنند.

11ـ اسطوخدوس                        12ـ بومادران                  13ـ هل

14ـ دارچین. البته همان طور كه گفتیم نباید در مصرف آن زیاده روی كرد. اگر به همان صورتی كه گفتیم تقسیم بر 5 بشود در این صورت خاصیت دارویی دارد.

15ـ شیرین بیان               16ـ عناب

17ـ پودر و عصاره شیرین بیان. راحت ترین مصرفش همان گرد است

18ـ زیتون هم از داروهای گوارش است ولی باید با غذا خورده شود.

19ـ زرشك                   20ـ زنیان                      21ـ رازیانه

22ـ بهار نارنج              23ـ زیره                        24ـ بنفشه

25ـ سیاه دانه             26ـ بادرنجبویه               27ـ ترخون

28ـ مسطكی              29ـ عسل

سفتی و سنگینی معده و زیاد شدن آب دهان (روازاده)

پرسش: حدود 11 سال است گاهی اوقات فشار زیادی به زیر جناق سینه­ ام می­ آید و احساس سفت شدن و سنگینی در معده می­ کنم و بزاق دهانم هم چند برابر می­ شود و نفسم بند می ­آید، علت چیست؟

پاسخ: معده شما سرد است، حتما هفته­ ای 3 بار شربت زنجبیل و عسل بخورید، مدتی از خوردن ترشیجات (پرتقال- نارنگی) خودداری کنید و عسل زیاد بخورید. عرق انسیون روزانه دو بار نصف استکان میل کنید[27].

 

 نقاط فشاری، طب سوزنی، ماساژ، زنبور درمانی، دستگاه الکترونیکی بدون سوزن، انرژی درمانی(برای عمل به این نسخه حتما طبق راهنمای نسخه ها عمل کنید)

 سوء هاضمه و مشکلات گوارشی[28]


[1] الکافی:ج6،ص300

[2] طب الائمه ص134

[3] بحارالانوار: ج 66، ص 191

[4]  الفق الاپمنسوب للامام رضا علیه السلام ص391

[5]  کافی ج6 ص360

[6]   کافی: ج 6، ص 364

[7]   مکارم الاخلاق: ج 1، ص 407

[8] طب الامام رضا ص15

[9]  مکارم الاخلاق ج 1 ص352

[10]  مکارم الاخلاق ج 1 ص 423 ح 1442

[11]  دعائم الاسلام ج2 ص164 ح591

[12]  مکارم الاخلاق ج1ص396 ح1344

[13]  الخصال ص416ح8

[14]  الکافی ج6ص306ح10

[15]    جامع الاخبار ص151 ح 340

[16]   الفقه المنسوب الامام رضا ص346

[17]  کافی ج6 ص358

[18]  الکافی ج6 ص375 ح1

[19]  مکارم الاخلاق ج1ص416ح1410

[20]  الکافی ج6ص307ح1

[21] عسل ص80

[22]  عسل ص26

[23]  نسخه های مورد تایید استاد ...

[24] کتاب و سخنرانی های استاد – نحوه مصرف داروها در جلد 1  آمده.

[25]  نسخه های مورد تایید استا ...

[26]   طب نجاتبخس ص115

[27]  (پرسش­ های شما، پاسخ های حکیم دکتر روازاده، ج 1، ص 51)

[28] کتاب درمان جامع طب سوزنی


منبع: کتاب نسخه  های  معصومین  و  بزرگان طب اسلامی ایرانی -  بیماری های گوارشی  (نویسنده: رضا میرزایی )

اولین نفر باشید که دیدگاهش را می نویسد !

دیدگاه شما برای ما مهم است.