وبا

معرفی بیماری وبا (مرگامرگی) در طب جدید

وَبا بیماری است که از طریق آب توسط باکتری ویبریو کلرا ایجاد می‌شود. این بیماری در گذشته در ایران به نام مرگامرگی خوانده می‌شده‌است. این باکتری با نوشیدن آب آلوده یا خوردن ماهی نپخته یا خوردن صدف‌ها وارد بدن می‌شود. در ایران بیشترین راه انتقال وبا، سبزی‌های آلوده‌ است. سبزی‌هایی که در هنگام کاشته شدن با کود انسانی (پساب) تغذیه می‌شوند دارای بیشترین آلودگی بوده است.

در روایات اسلامی داریم که زیر درختان مثمر( میوه و ثمر دارند) نباید ادرار و مدفوع انسان را بریزیم. واقعاً پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم و اهل بیتش تنها مرجع علم واقعی و سالم در جهان هستند.

نشانه‌های بیماری وبا

آغاز ناگهانی اسهال آبکی شدید و بدون درد و تب از نشانه‌های بیماری وبا است. اسهال وبا به اسهال آب برنجی معروف است و فرد بیمار گاه روزانه بیش از ۳۰ لیتر آب دفع می کند که این مقدار دفع آب باعث اسیدوز و نهایتاً می تواند منجر به مرگ فرد شود. کمتر از ۵٪ بیماران وبایی تب دارند. گاهی در آغاز بیماری استفراغ دیده می‌شود. بیمار احساس تشنگی دارد و بی‌قرار است از درد پشت ساق پا شاکی است، زبان خشک، چشم‌ها گود رفته، نبض ناتوان است.

  • تشنگی زیاد
  • استفراغ بدون حالت تهوع
  • اسهال آبکی و پرفشار و بدون دل‌درد که بیمار نتواند آن را کنترل کند.
  • گرفتن ماهیچه‌های پشت ساق پا - کم شدن ادرار - ادرار با رنگ زرد

البته باید توجه داشته باشید که هر کدام از این موارد بالا به تنهایی نشان‌گر وبا نیستند یک فرد ممکن است همه نشانه‌های بالا را نداشته باشد. مدت زمان بروز بیماری از ۲ تا ۵ روز متغیر است.

مهمترین روش پیشگیری دفع مناسب پساب و جلوگیری از ورود آنها به منابع آب آشامیدنی است. تصفیه و جوشاندن آب لازم است. شیر و غذاهای آماده باید پس از گرم کردن مصرف شود. از بین بردن حشرات و دور نگهداشتن مواد غذایی از دسترس مگس، گندزدایی سبزی و میوه جات‌کند. اولین قدم در کنترل بیماری وبا، تشخیص سریع بالینی و آزمایشگاهی و جدا کردن بیماران و افراد ناقل است. وسایل بیمار باید به طور کامل گندزدایی شود. رعایت کامل جداکردن (ایزولاسیون) در مورد بیمار به عمل آید و ملاقات او ممنوع شود.

درمان وبا در طب جدید

نخسنین مرحله درمان، نوشاندن آب و الکترولیت‌ها به بیمار است.

 گام پسین، دادن آنتی‌بیوتیک است که هم کمک به کاهش حجم مدفوع می‌کند و هم مدت بیماری را کوتاه می‌کند و همچنین سیکل انتقال را کوتاه و قطع می‌کند.

درمان وبا با نوشاندن الکترولیت به بیمار

برای نوشاندن آب و الکترولیت توجه به شدت اسهال و وضع کم آبی بیمار لازم است. در اسهال‌های خفیف و دهیدراتاسیون خفیف (زیر ۵٪) دادن آب و الکترولیت خوراکی (ORS) کافی است اگر موجود نبود و یا بیمار تحمل نکرد می‌توان از لعاب برنج (۵۰ گرم در لیتر)، نوشابه با نمک و... استفاده کرد.

در بیماران با دهیدراسیون شدید (که بیش از ۱۰٪ آب از دست داده‌اند؛ درای چشم‌های کاملاً گودرفته، خواب آلوده، فشار خون و نبض ضعیف،) و همچنین در بیمارانی که استفراغ دارند و یا در بیمارانی که در اغما هستند و همچنین بیماران دارای فلج روده باید سرم تزریق شود.

آنتی بیوتیک تتراسایکلین و داکسی سیکلین نقش مهمی در کاهش مدت و شدت بیماری وبا دارند. سایر آنتی بیوتیک‌هایی که بهره گیری می‌شوند دربرگیرنده سیپروفلوکساسین و آزیترومایسین می‌باشند. برای کودکان و زنان باردارسیفیکسیم، آمپی سیلین، آزیترومایسین و اریترومایسین مناسب است.

واکسن وبا

واکسن‌های ساخته شده از باکتری کشته شده در زیر پوست مصونیتی کوتاه مدت ایجاد می‌کند. واکسن خوراکی با میکروب کشته شده دارای انواع مختلف است و حدوداً در ۵۰٪ موارد مؤثر است و مدت دوام واکسن حدود ۳ سال است نوع دیگر واکسن با میکروب زنده ضعیف شده‌است که در دست بررسی می‌باشد. به‌طور معمول و یا به طورکلی واکسن به عنوان پیشگیری وبا توصیه نمی‌شود و رعایت نکات بهداشتی برای جلوگیری وبا کافی است

نسخه ها

وبا (روایات)

شانه زدن

امام صادق علیه السلام فرموده اند: لباس پاکیزه مایه خواری دشمن و چرب کردن زداینده ترش رویی و شانه زدن سر، زداینده وبا است.

عرض کردم: وبا چیست؟

فرمودند تب. سپس ادامه دادند: و شانه کردن ریش، مایه محکمی دندان ها است.[1]

امام کاظم علیه السلام: شانه زدن وبا زدا است.

پیامبر خدا صلى الله علیه و آله و سلم: فراوان شانه زدن موها، وبا را از میان مى برد، روزى مى آورد و بر قدرت انسان براى نزدیكى مى افزاید.[2]

ترک شانه در حمام

امام صادق علیه السلام: از شانه كردن در حمام بپرهیز؛ چرا كه وباى مو مى آورد.[3]

شانه با عاج

امام کاظم علیه السلام فرموده اند: هر گاه سرو صورتت را شانه کردی شانه را بر سر و سینه ات بکش که اندوه را می زداید.[4]

و فرموده است: با عاج شانه کنید که وبا را می زداید.[5]

 پیاز

پیامبر خدا صلى الله علیه و آله و سلم: هر گاه وارد آبادى و با زده اى شدید و از وباى آن ترسیدید، از پیاز آن جا بخورید؛ زیرا كه آن، چشم را جلا مى دهد، مو را پاكیزه مى گرداند، آب كمر را زیاد مى كند، گام ها را سرعت مى بخشد، تیرگى چهره را مى برد و خستگى را نیز مى زداید.[6]

سیب

دعائم الاسلام: درباره امام صادق علیه السلام روایت شده است كه: مردى از سرزمینى وبا زده به ایشان نامه نوشت و از وباى آن جا خبر داد.

امام علیه السلام در پاسخ نوشت: بر تو باد سیب. آن را بخور.

و فرمود: سیب، حرارت را فرو مى نشاند و درون را خنك مى كند و تب را مى برد.

وبا (خیراندیش) [7]

در موزه ای در اتریش جنازه های وبایی های قرن 17 را نگهداری می كردند. در یكبار عكسی در موزه، از زبان دكتر وبایی ها، نوشته بود. من وبا نمی گیرم چون عسل می خورم.

وبا ( تبریزیان) [8]

سیب – پیاز – پودر سیب (سویق سیب) – تب بُرها – ضد عفونت ها و...


[1]   کافی ج6 ص488

[2]   کافی ج6 ص489

[3]   علل الشرایع ص 292

[4]   کافی:ج6،ص489.

[5]   کافی:ج6،ص488.

[6]    بحار الانوار ج66 ص252

[7]    سخنرانی استاد در تربت حیدریه

[8] کتاب و سخنرانی های استاد – نحوه مصرف داروها در جلد 1  آمده.


منبع: کتاب نسخه  های  معصومین  و  بزرگان طب اسلامی ایرانی -  بیماری های سرتاسر بدن و لا علاج   (نویسنده: رضا میرزایی )

اولین نفر باشید که دیدگاهش را می نویسد !

دیدگاه شما برای ما مهم است.