دمل

معرفی بیماری دمل

 به معنی جمع شدن چرک در هر بخشی از بدن است که معمولاً می‌تواند منجر به ایجاد تورم و التهاب در اطرافش شود.

در آغاز عامل بیمارِی‌زا با ترشح سم و آسیب به یاخته‌های بدن فرآیند آماس یا التهاب را آغاز می‌کند. مراحل بعدی عبارت اند از ترشح پادتن از یاخته‌های ایمنی حاضر در محل، آزاد شدن سایتوکین، فعال شدن سیستم کمپلمان، افزایش نفوذپذیری رگ‌های موضعی، تجمع یاخته‌های ایمنی در محل و. ... پوشینه پیرامون دمل را یاخته‌های سالمی می‌سازند که تلاش می‌کنند از آسیب عامل بیماری‌زا در امان بمانند. این کپسول هرچند جلوی گسترش عفونت را می‌گیرد ولی اغلب موجب می‌شود یاخته‌های ایمنی نتوانند عامل بیمارِی زا را ریشه‌کن کنند.

درمان دمل نیازمند دبریدمان و تخلیه محتویات، کورتاژ و گاه تجویز پادزیست است.

واژه‌شناسی

دمل با تلفظ به معنی قرحه که برآید و میان آن چرک کند و گاه سر باز کند و گاه محتاج نشتر شود دمل از جنس خراج است و سبب آن بدگواریدن (هضم) طعام (خوراک) باشد و حرکت‌ها و ریاضت‌ها که بر امتلا کنند.

امثال: ز دمل دولت یافتن، گویند هرکه را دمل شود دولت به او روی آورد: ضرری نیست که سودی ز پی‌اش گل نکند دمل غنچه ز دنبال زر گل دارد.

دمل زخمی که روی پوست بدن پدید شود و از آن خونابه و چرک آید، مترجمان پزشکی دمل را به واژه‌های مختلفی اطلاق کرده‌اند از جمله واژه کورک یا (Boil) که به معنی یک برآمدگی بزرگ، حساس و سرخ رنگ است و زمانی بوجود می‌آید که پیازچه مو دچار عفونت ناشی از باکتری استافیلوکوک شود.

همچنین به کورک و جوش چرکی نیز دمل گفته شده‌است.

انواع دمل

دمل دندان- دمل مغزی- دمل آمیبی جگر- دمل شُشی- دمل پره تونسیلار- دمل پاروتید- دمل مقعد- دمل پستان

نسخه ها

روایات

همچنین برای دفع دمل ها و زخم ها، هنگام خواب این کلمات را بر زبان جاری کن:

اَعُوذُ بِاللهِ العَظیمِ و کَلِماتِهِ التّامّاتِ الّتی لا یُجاوزُهُنَّ بِرٌّ وَ لا فاجرٌ مِن شَرِّ کُلِّ ذی شَرٍّ.[1]

امام صادق علیه السلام فرموده­ اند: بیشتر این دمل ها و جوش ها از به جوش آمدن خون است که فرد آن را در وقت خود از بدن خارج نکرده است. هر کس که به این نوع بیماری ها دچار شد باید وقتی که به بستر می­ رود این دعا را بخواند: (اَعوذُ بِوَجهِ اللهِ العَظیمِ، وَ کَلِماتِهِ التّامّاتِ الّتی لا یُجاوِزُهُنَّ بِرٌّ وَ لا فاجِرٌ مِن کُلِّ ذی شَرٍّ) [2]. وقتی این دعا را خواند، دیگر هیچ آسیبی از ارواح به وی نرسد و به اذن خداوند سالم خواهد شد.[3] حجامت و کم خوری و سایر درمانهای جوش آمدن خون نیز مفید است.

درمان انواع دمل و آبسه (خیر اندیش) [4] 

برای معالجه و درمان انواع دمل و آبسه به مقدار نصف عسل و نصف آرد سفید را با كمی آب گرم مخلوط كنید تا مرهم عسل بدست آید. این مرهم باید كمی سفت باشد و آن را روی دمل و آبسه بگذارید تا چرك آن را بكشد.

دمل (تبریزیان)

صاف کننده خون مصرف شود.

دمل (موسوی) [5]

اگر دمل یا كورك نسبت به داروهای رساننده و كشاننده مقاومت نمود و سرباز نكرد روی آن زالو انداخته و پس از آن داروهای رساننده را روی دمل می بندیم و هر 24 ساعت یك بار آن را عوض می كنیم. داروها را پودر كنید. اگر چربی پوست زیاد است با سركه و اگر خشكی پوست زیاد است با شیر و عسل خمیر كرده هر شب روی صورت بمالید و با ماسك پلاستیكی روی آن را ببندید.

 پس از گذشت 3 الی 4 روز از زالو درمانی بادكش خشك چرخان با مالیدن روغن حنظل روی صورت باعث تسریع در جریان گردش خون می شود و شادابی را آن چنان به پوست می بخشد كه هیچ روش درمانی دیگر قادر به ایجاد این همه طراوت و شادابی نمی باشد. مشروط بر اینكه داروها و اقدامات دیگر به موقع انجام شود و بیمار در كار درمان مداومت ورزد. خون گیری می تواند تواماً زالو درمانی و حجامت بر روی صورت باشد و می توان بجای زالو حجامت صورت را در چندین نوبت به تناسب نیاز انجام داد.

فیشر اطراف مقعد و روی باسن (موسوی) [6]

با داروهای رساننده مواد زائد را نرم و آماده دفع كرده و با زالودرمانی روی باسن و اطراف مقعد و فصد یا زالودرمانی بر رگ صافن در محل قوزك داخلی پا؛ نشستن در جوشانده برگ سرو با پوست انار و سركه و روغن زیتون یا كنجد درمان را به سرانجام می رسانیم.

دمل اطراف مقعد (موسوی) [7]

همراه با داروهای رساننده دمل اطراف مقعد چند عدد زالو می اندازیم. داروهای رساننده داروی زخم زالو و تخم مرو و اسفرزه است كه با شیره جوشانده بصورت مرهم روی دمل ضماد كنند.

دمل (باقری) [8]

دمل در اثر غلبه خون در بدن است. ابتدا، قرمز می شود سپس كم كم مایل به كبود شده، چركین می شود، بالا می آید، سرش هم بسته است و همه جای بدن را فرا می گیرد. البته دمل، چیز خوبی است و باعث خروج عفونت از بدن است ولی وقتی كه طولانی شده و قابل تحمل نباشد با روش های زیر می توان آن را برطرف ساخت :

1- روی دمل، روغن سیاه دانه بمالید.

2- پودر اسفرزه را با عسل طبیعی مخلوط كرده بر روی  موضع بگذارید.

3- كشمش بی دانه را كوبیده با زعفران و زرده تخم مرغ رسمی و پودر مرزه و پودر

اسفرزه مخلوط كرده مقداری عسل طبیعی نیز به آن زده تا حالت چسبندگی پیدا كرده، آن گاه این مخلوط را روی دمل ها گذاشته و در موارد لازم روی آن محل را با پارچه نخی تمیز ببندید. این روش بسیار موثر بوده و زود درمان می كند در این تركیب همه مواد غیر از زعفران مساوی باشد.

شیوه درمانی دمل در پشت كه اول قرمز سپس سیاه می شود عبارت است از:

1- روغن سیاهدانه  به آن بمالید.

2- پودر اسفرزه را با عسل طبیعی مخلوط كرده به آن بمالید.

3- كشمش بی دانه + زعفران + زرده تخم مرغ رسمی + پودر مرزه + پودر اسفرزه

مواد فوق را مخلوط كرده و مقداری عسل طبیعی به آن زده شب ها بر روی دمل گذاشته صبح باز كنید.

دمل (بنی هاشمی)

1- خوردن هفت عدد از گلهای انار که هنوز باز نشده (غنچه انار)بصورت ناشتا جهت قطع بروز دمل مفید است و تا یک سال آزموده است. خاکشیر هم یکی ازبهترین داروها برای انواع خارش و دمل است.

2- شنبلیله را بکوبید با عسل و انجیر روی دمل بگذارید.

درمان كورك ها و دمل ها (دریایی) [9]

برای درمان كورك ها و دمل ها با «سیاه دانه» چنین عمل می كنیم: به اندازه ی یك فنجان از سیاه دانه را در ظرفی ریخته و یك قاشق سرکه غلیظ و نیز تعدادی از برگ های گیاه «خرفه» كه آسیاب شده باشد را در آن ریخته و كاملاً مخلوط كنید تا به صورت خمیری درآید. سپس مقداری از این «ضماد» به دست آمده را در یك تكه پارچه ی پشمی قرار داده، به مدت دو ساعت هر روز بر روی ناحیه ای كه دمل یا كورك درآمده است  قرار می دهیم تا دمل ها محو شده و از بین برود و بهبودی حاصل گردد.

 برای سرباز كردن دمل 

-  مخلوط عسل با خردل، یا انجیر مخلوط با عسل  را روی دمل بمالید.


[1]. از شر هر صاحب شری پناه می­برم به خداوند بزرگ و کلمات تامه او که هیچ نیکوکار و بدکاری توان مخالفت با آن را ندارد. - رجوع کنید به بحار الانوار: ج 95، ص 82.

[2]. از شر هر شروری، به وجه خداوند بزرگ و به کلمات تامّه­اش که هیچ نیکوکار و بدکرداری را از آن گریزی نیست، پناه می­برم.

[3]. بحار الانوار: ج 95، ص 82.

[4] عسل، ص 90

[5]  كتاب زالوی ایرانی، ص 98

[6]  زالودرمانی ص 75

[7]  زالودرمانی ص 75

[8]   طب اصول گرا، ص 122

[9] سیاه دانه و عسل، ص 31


منبع: کتاب نسخه  های  معصومین  و  بزرگان طب اسلامی ایرانی -  بیماری های  پوست و مو  (نویسنده: رضا میرزایی )

اولین نفر باشید که دیدگاهش را می نویسد !

دیدگاه شما برای ما مهم است.