بواسیر

 معرفی بیماری بواسیر

بواسیر

بواسیر یا هموروئید (به انگلیسی: Hemorrhoid) به اتساع رگ‌های وریدی در مجرای مقعدی می‌گویند که به کنترل مدفوع کمک می‌کنند. آن‌ها زمانی‌که متورم یا ملتهب می‌شوند «بیمارگونه» یا همان بواسیر می‌شوند. آن‌ها در حالت فیزیولوژیک خود مانند بالشتکی مرکب از مجرای سرخرگی - سیاهرگی و بافت همبند عمل می‌کنند.

علائم بواسیر بستگی به نوع آن دارد. بواسیر داخلی معمولاً همراه با خونریزی مقعدی بی‌درد است اما بواسیر خارجی ممکن است علائم کمتری داشته باشد یا اگر ترومبوز باشد همراه با درد و تورم در ناحیه مقعد خواهد بود. بسیاری از مردم به اشتباه هرنوع علامت رخ‌داده در اطراف منطقه مقعدی - راست روده‌ای را «بواسیر» می‌دانند و دلایل جدی این علائم را نادیده می‌گیرند اگرچه علت اصلی بواسیر ناشناخته است، تعدادی از عوامل که باعث بالا رفتن فشار درون شکمی می‌شوند، به‌ ویژه یبوست، نقش اصلی را در رشد آن دارند.

بواسیرها ناشی از گرفتاری سیاهرگ‌های ناحیه مقعدی هستند. اگر به هر علتی، فشار بیش از حد به پایین راست روده(رکتوم) و ناحیه مقعدی وارد شود، به طور غیرطبیعی این سیاهرگ‌ها متورم می‌شوند. فشار زیاد، ممکن است به علت وارد آمدن فشار مکرر به سیاهرگ‌های مقعد یا راست روده عوامل افزایش دهنده خطر، رژیم غذایی بدون فیبر، نشستن یا ایستادن به مدت‌طولانی، چاقی، یبوست، کم‌شدن توان عضلانی در سنین بالا، جراحی راست روده یا پارگی مجرای تناسلی به هنگام زایمان و دوختن آن، بیماری کبدی، سرطان روده بزرگ، نزدیکی از مقعد، بالا بردن فشار خون در سیستم سیاهرگی دستگاه گوارش باشد. بواسیرهای خارجی به صورت توده نرم و متورم و یا توده سفت در اطراف ناحیه مقعدی ظاهر می‌شوند بواسیرهای داخلی در داخل کانال مقعدی ایجاد می‌شوند.

بواسیر داخلی و خارجی ممکن است شکل‌های متفاوتی داشته باشند؛ البته ممکن است بسیاری از افراد ترکیبی از هر دو را داشته باشند.خون‌ریزی به حدی که موجب کم‌خونی شود نادر است، و خون‌ریزی خطرناک برای حیات فرد از آن هم نادرتر. بسیاری از مردم در مواجهه با این مشکل احساس شرم می‌کنند و معمولاً زمانی به سراغ درمان پزشکی می‌روند که مشکل پیشرفت کرده است.

علت دقیق بواسیر در طب جدید ناشناخته است. برخی عوامل که احتمال نقش‌آفرینی دارند عبارتند از: روش‌های نامنظم دفع یبوست یا اسهال، کمبود تمرینات بدنی، عوامل تغذیه‌ای (رژیم‌های کم‌فیبر)، افزایش فشار درون شکمی (کشیدگی طولانی‌ مدت، آب‌آوردگی شکم، توده درون شکمی، یا بارداری، ژنتیک، نبود دریچه درون رگ‌های بواسیری، و افزایش سن). سایر عواملی که ممکن است احتمال ابتلا را افزایش دهند عبارتند از مرض چاقی، نشستن طولانی‌مدت سرفه مزمن و نقص در عملکرد لگن. البته شواهد مرتبط با این دلایل ضعیف است.

درطول بارداری، فشار از طرف جنین روی شکم و تغییرات هورمونی باعث بزرگ شدن رگ‌های بواسیری می‌شود. همچنین زایمان منجر به افزایش فشارهای درون‌ شکمی می‌شود زنان باردار در موارد نادر نیاز به درمان با جراحی دارند چرا که علائم معمولاً پس از زایمان ازبین می‌روند.

نسخه ها

بواسیر (روایات)

1-شستشوی منظم

رسول خدا  صلی الله علیه و آله و سلم  به برخی از زنان اهل ایمان فرمودند که خود را به - خوبی با آب بشوئید که پاک کننده اطراف مخرج و زداینده بواسیر است.[1]

2-ترک زیاد نشستن در مستراح

در حکمت لقمان آمده: زیاد نشستن در توالت مایه دچار شدن به بواسیر است.[2]

3-خربزه:

و آورده ند که خربزه بواسیر را دفع می کند.

4-انجیر

رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم درباره انجیر فرموده اند: اگر بپرسی چه میوه ای از بهشت فرود آمده من می گویم: آن میوه همین انجیر است زیرا میوه بهشت بدون هسته است پس آن را بخورید که بواسیر را برطرف می کند. [و برای درمان نقرس مفید است].[3]

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله وسلم: انجیر، تازه و خشك، بخورید؛ چرا كه بر قدرت همبستری می افزاید، بواسیر را ریشه كن می كند و برای درمان نقرس و سردی مزاج، سودمند است.[4]

6-سوره یاسین

کسی از بواسیر به حضرت رضا علیه السلام شکایت کرد. حضرت به وی فرمودند: سوره (یس) را با عسل(روی کاغذ یا شیشه تمیز یا ...) بنویس و آن را بنوش.[5]

7-هویج

رسول خدا  صلی الله علیه و آله و سلم  فرموده اند: هویج(مخصوصا هویج زرد) مایه ایمنی از قولنج و بواسیر بوده و آدمی را در آمیزش یاری می دهد.[6]

8-کاهش تخم مرغ

در کتاب طب الرضا علیه السلام آمده: از با هم خوردن تخم مرغ و ماهی بپرهیز زیرا هرگاه این دو باهم در معده آدمی جمع شوند، بیماری های نقرس و قولنج و بواسیر و دندان درد به وجودآیند.[7]

9- پرهیز از خاک

امام باقر علیه السلام: هر كس خاك بخورد، تنش به خارش مى افتد، به بواسیر گرفتار مى شود، بیمارى و بدى در درونش برانگیخته مى گردد، و نیرو از پاهایش مى رود، و هر چه نیز در این فاصله، یعنى از دوره سلامت پیش از خوردن خاك تا بهبود دوباره، از اعمال (عبادى) او كم شود، بر آن، باز خواست گردد و كیفر ببیند.[8]

مولف: مواد شیمیایی و افزودنی، بر غذا و نوشیدنی و بوییدنی های  غیرطیب و کارخانه ای و شیمیایی را می توان نوعی خاک حساب کرد.

10- تره

از امام صادق علیه السلام درباره تره پرسیدند. فرمود: «آن را بخورید كه در آن، چهار ویژگی است: بوی دهان را خوش می سازد؛ بادها را از بدن می راند؛ بواسیر را ریشه كن می كند؛ و هر كس را كه بدان مداومت داشته باشد، از جذام، ایمن می دارد.[9]

11-خرما با روغن گاو

امام رضا علیه السلام فرموده اند: هر کس می خواهد از درد باسن در امان بوده و به بواسیر دچار نشود، باید هر روز (و در نسخه دیگری آمده: هر شب) هفت دانه خرمای برنی را با روغن گاو بخورد و میان بیضه هایش را با روغن زنبق خالص چرب کند...[10]

12-نسخه امام صادق  علیه السلام

عمربن یزید صیقل می گوید: روزی در حضور امام صادق علیه السلام بودیم که شخصی خدمت ایشان رسید و تکلیف خود را می پرسید. او بواسیر شدید داشت و برایش پیاله ای شراب ناب تجویز کرده بودند و او به قصد درمان نه به قصد لذت از آن می نوشیده.

حضرت به وی فرمودند: ننوش حتی یک جرعه!

من عرض کردم: چرا؟

حضرت فرمودند: زیرا شراب حرام است و خداوند دوا و شفا را در آنچه حرام کرده قرار نداده است. مقداری تره فرنگی تهیه کن و قسمت سفید آن را جدا کن و بدون اینکه آن را بشوری خرد کن. مقداری کوهان شتر تهیه و آن را آب کن و بر روی تره های خرد شده بریز. همچنین ده عدد گردو تهیه پوست آنها را گرفته و آنها را با ده درهم پنیر ایرانی بکوب. آنگاه تره فرنگی را سرخ کن. وقتی که تره فرنگی آماده شدآمیزه گردو و پنیر را به آن اضافه کن سپس آن را از روی آتش بردار. سه یا هفت روز آن را ناشتا و به همراه نان بخور و از خوردن هرگونه غذای دیگر پرهیز کن. پس از این مقداری میوه سرو کوهی کم پخته شده رابا نان وهویج وگردوی بدون پوست بخور. آنگاه به نام خداوند سه و نیم مثقال روغن کنجد را ناشتا بخور و هفت مثقال کندر را کوبیده و به صورت خشک می خوری و سپس سه و نیم مثقال دیگر روغن کنجد را تا سه روز خورده و خوردن را تا بعد از ظهر عقب بیانداز، که خوب خواهی شد.[11]

13-پرهیز از درمان باحرام وشراب

عمربن اذنیة می گوید: نامه ای به امام صادق علیه السلام نوشتم و از ایشان درباره ی وظیفه ی کسی پرسیدم که بیماری بواسیر دچار شده و برایش شراب تجویز کرده اند و او پیاله ای از آن را به قصد درمان ونه به قصد لذت می نوشد.

امام علیه السلام جواب دادندکه ننوشند، حتی یک جرعه و اضافه کردند: خداوند نه دوا را و نه شفا را در هیچ یک از آن چیزهایی که حرام کرده قرار نداده است[12]

اسباط می گوید: در خدمت امام صادق علیه السلام بودم که شخصی به آن حضرت عرض کرد: فدایت شوم من بیماری بواسیر دارم و جز شراب هیچ دارویی برایم مناسب نیست.

امام علیه السلام سه بار فرمودند: تو را با آنچه که خدا و رسولش حرام کرده اند چه کار؟!!

14- سعد

امام کاظم علیه السلام  فرموده اند: هرکس پس از مدفوع، خود را با سعد بشوید و بعد از غذا نیز دهان خود را با آن شستشو دهد هیچ بیماری دهان وی را تهدید نکند و از دچار شدن به بواسیر نهراسد.[13]

15- نیشکر

امام كاظم علیه السلام: نیشكر، انسدادها را مى گشاید و هیچ بیمارى و عارضه اى در آن نیست .[14]

16- نسخه امام باقر علیه السلام

اسحاق جریری می گوید: روزی امام باقر علیه السلام به من فرمودند: ای جریری! رنگ تو پریده آیا به بواسیر دچار شده ای؟! عرض کردم:آری، ای پسر رسول خدا از خدا می خواهم که مرا از پاداش آن محروم نکند.

حضرت فرمودند: آیا دارویی برای تو معرفی کنم؟

عرض کردم: ای پسر رسول خدا به خدا سوگند تا به حال با بیش از هزار دارو خود را درمان کرده ام اما فایده ای نداشته است. از بواسیر من خون می چکد!

حضرت باقر علیه السلام  فرمودند: وای بر تو ای جریری، من پزشک پزشکان و سر آمد دانشمندان و حکیمان و معدن پزشکان و آقای فرزندان پیامبران روی زمینم!!

عرض کردم: همینطور است ای آقا و مولای من.

حضرت فرمودند: آیا بواسیر تو مونث است و از آن خون می چکد؟

عرض کردم: آری ای پسر رسول خدا.

حضرت فرمودند: برتو باد که موم و روغن سوسن و عسل لبنی  و سماق و سرو کتان را با هم در ملاقه ای روی آتش بگذار. وقتی که به خوبی امیخته شد، به اندازه یک نخود آن را برداشته وبه مقعد خود بمال که به اذن خداوند خوب خواهی شد.

به خدای یکتا تنها یک بار آن را انجام داده بودم که خوب شدم وپس از این دیگر هیچ خون ودردی احساس نکردم. سال بعد که به زیارت امام علیه السلام رفتم حضرت فرمودند: ای ابو اسحاق بحمدالله خوب شده ای!

عرض کردم :آری، فدایت شوم.

حضرت فرمودند: بواسیر شعیب بن اسحاق مانند بواسیر تو نیست بواسیر او مذکر است. به او بگو: تخم کتان را تهیه و آن را سه قسمت کند و حفره کوچکی درست کرده و آتش روشن کرده و آجری تهیه و سوراخی در آن ایجاد کرده و دانه کتان را در آتش نهاده و آجری روی آن گذاشته و بر روی آن بنشیند و باید سوراخ آجر در برابر مقعد او باشد تا وقتی بخار آن بلند شده و حرارتش به وی رسید دقیقا در برابر مقعد باشد. وقتی که بخار آن بلند شد و حرارت به آن رسید باید ازبین برود. احتمالا باید بین پنج تا هفت زگیل باشد پس اگر آن را ذوب کردآن را کنده و دور اندازد و اگر نشد تکه دوم را در آتش اندازد که حتما آن را از ریشه بر می کند. آنگاه مرهمی از موم و روغن سوسن و عسل لبنی و سرو کتان بر آن بگذارد. این داروی بواسیر مذکر است. او باید همانگونه که به تو گفتم انجام دهد.

من بازگشتم و سخن امام را به شعیب بن اسحاق گفتم. او به دستور امام عمل کرد و خوب شد. سال آینده که به حج رفتم حضرت فرمودند: ای ابو اسحاق! از شعیب چه خبر؟ عرض کردم : ای پسر رسول خدا،به آن کسی که تو را بر همه بشریت برتری داد و حجت خود را در روی زمین قرار داد سوگند که او بیش از یکبار انجام نداد.[15]

17 – ترک نزدیکی با شکم پر

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: مبادا کسی در حالی که از قضای حاجت خود داری می کند، نزدیکی کند، چرا که این کار بواسیر می آورد. و مبادا کسی در حالی که پیشاب خود را نگه داشته، نزدیکی کند، چرا که این کار ناسور(شقاق و بواسیر) می آورد.[16]

18 – گوشت هوبره[17]    

19 – طهارت با آب سرد[18]  

20 – پاک کردن مقعد با مشکک  بعد از  قضای حاجت[19]

بواسیر یا هموروئید (ساچمه ای) (تبریزیان) [20]

سعد کوفی – خوب جویدن غذا – رفع یبوست – میوه سرو – زیره سیاه – زرده تخم مرغ نپخته بصورت شیاف  درست کنید و داخل مقعد قرار دهید – هویج  – قرص خون

بواسیر ماده (خونریزی) (تبریزیان) [21]

سعد کوفی (مقعد را با سعد ماساژ دهید) – قرص خون – لبنا عسل(شقاق) – رفع یبوست

از علل بواسیر موارد زیر است که باید رفع شود: یبوست – اسهال – پرخوری – خوردن گل – نوشیدن آبی که زیر آفتاب مانده – ماهی و تخم مرغ با هم – طهارت با آب گرم و ... .

بیرون زدگی مقعد (روازاده)

یكی از علل این بیماری ورم مقعد می باشد كه این ورم گاهی سرد و گاهی گرم است كه این مشكل معمولا بعد از مصرف ادویه گرم ایجاد می شود كه با خارش و سوزش و درد و التهاب همراه می باشد كه درمان آن عبارت است از:

  • خوردن اسفرزه و عناب و آلو و عسل
  • قرار دادن مخلوطی از سفیده تخم مرغ با روغن حیوانی كه در هاون قلعی تهیه شده باشد بر موضع بیماری.
  • اگر بیمار علائم گرمی را نداشت مالیدن چربی مرغ و یا مخلوطی از زرده تخم مرغ با روغن گل و كمی مقل مفید می باشد.
  • نشستن در جوشانده بابونه و ختمی و بنفشه و برگ گل كلم و شلغم و تخم كتان.
  • مالیدن روغن بابونه و یا روغن شوید به مقعد موجب نرم شدن و به محل اصلی خود بازگشتن مقعد می شود.
  • مالیدن مواد قابض مثل مورد، گلنار، پوست انار به صورت پودر شده به مقعد و یا نشستن در جوشانده آنها.
  • انجام حجامت از پایین كمر نیز مفید و موثر می باشد.

بواسیر (بنی هاشمی)

یکی از بهترین درمان های بواسیر ترکیب آویشن و گردو است و بهترین ساعت مصرف آن آخر شب است.

بواسیر= همورئید (ضیایی) [22]

انواع بواسیر: داخلی، خارجی

1ـ خونی یا غیرخونی 2ـ بادی   3ـ ساچمه ای  4ـ دگمه ای

پرهیز شود از: میوه موز، بیسكویت سفید، نان سفید،‌شكر، سینه مرغ، اسانسهای شیمیایی (نوشابه های گازدار، آبمیوه های شیمیایی و...)، كم تحركی، اضافه وزن.

درمان:

1ـ بواسیر خونی: سماق (یك قاشق چایخوری صبح و یك قاشق چایخوری شب)، تره یك مشت با ناهار، خرفه یك مشت با شام، جوشانده ریشه درخت انار، تره فرنگی، برگ درخت انگور، میوه به یا مربای آن با قند، دمكرده گل بابونه با قند، دمكرده گل بومادران با قند، هلیله كابلی [برای درمان ادم شكمی، افزایش دهنده بزاق دهان، ضدنفخ، مقوی معده (كمك به هضم غذا نظیر كاسنی)، درمان بواسیر خونی]، گلنار فارسی (درمان منوراژی، درمان بواسیر خونی، پیشگیری از آترواسكلروز)، شاه بلوط (بلوط الملك) دو عدد

2ـ بواسیر بادی: هر روز عصرانه سه خوشه انگور با هسته آن بجوید و بخورید، یك قاشق چایخوری انیسون (زیره سبز شیرین) را با یك قاشق چایخوری تخم كرفس و یك قاشق مرباخوری قند نرم بكوبید و هر روز بخورید، دو الی سه بار نشستن روی خشت داغی كه حوله روی آن انداختید.

3و 4ـ بواسیر ساچمه ای و بواسیر دگمه ای: الف: یك قاشق چایخوری زنیان یا نصف استكان عرق زنیان با دو مغز گردو با همدیگر جویده و خورده شود، ب: پودر هسته هلیله زرد مخلوط با سفیده تخم مرغ را هر شب تا صبح بر محل گذارند تا بهبودی كامل حاصل شود.

درمان عمومی بواسیر: 1ـ دمكرده یا جوشانده ریشه حشیشه البواسیر (علف بواسیر)، 2ـ خوردن كوبیده كندر با قند، 3ـ جوشانده برگ حساس و ریشه حساس (گیاه حساس = گل قارگون = مستحیه) [توجه: زیاده روی در خوردن دمكرده یا جوشانده برگ و ریشه حساس، مسمومیت می آورد و موجب ریزش مو می شود].

بواسیر (روازاده)

مصرف جوشانده 50 گرم خارشتر با سه لیوان آب به طوری كه در اثر جوشیدن یك لیوان از آن باقی بماند؛ سپس تا صبح بماند و بعد از صاف كردن روزی یك لیوان از آن به مدت 5 روز میل شود.

محل مقعد را با روغن های طبیعی مثل روغن زیتون روزی دوبار چرب نمایید.

بواسیر (خدادادی)

  • مالیدن روغن كنجد به موضع بیماری و گرفتن طهارت با آب سرد و خنك.

بواسیر (موسوی) [23]

روی كعب پا و بین انگشت سوم تا انگشت كوچك پا و در مواقع لزوم اطراف مقعد زالو انداخته شود. داروهای پاك كننده مزاج از قبیل انجیر و آلوی بخارا و مسهل عام و غیره  مقدم بر زالو درمانی است. بهداشت و رفع یبوست و سایر مسلمات لازم ست.

بواسیر (خیراندیش)

اول باید یبوست را درمان كرد سپس با حجامت و زالو درمانی اقدام به معالجه نمود.

بواسیر = هموروئید (گزارش درمان) [24]

علت مراجعه: هموروئید   نام بیمار: خانم س. ر     سن: 57 سال

علائم بیماری: بیمار با شكایت هموروئید از 2 ماه پیش، شقاق، نفخ شدید معده،

پركاری تیروئید و سیاتالژی چپ بدلیل فتق دیسك L4-L5 به اینجانب مراجعه كرد. از

ایندرال، كلرودیازپوكساید و متی مازول استفاده می كرد.

درمان های انجام شده:

1ـ حجامت عام 2ـ داروی آبزن 3ـ آلو بخارا و انجیر خشك 4ـ منضج سودا

سیر درمان: در ضمن در جلسه اول بیمار از لنگش مداوم پای چپ و سنگینی شدید آن شاكی بود. حتی از پله های مطب به سختی بالا آمد. جلسه دوم حدود یكماه بعد بود (با توجه به مقارن شدن با عید) كه بیمار لنگش نداشت و آنقدر علائم بیمار خوب شده بود كه به قول خودش در تمام فامیل توصیه به حجامت كرده بود. به دلیل وجود هموروئید در جلسه دوم برایش حجامت ساكرال انجام شد. حدود 4 روز بعد كه هموروئید معاینه شد هیچ علائمی به نفع آن دیده نشد و كاملا هموروئید خوب شده بود. شقاق با داروی گیاهی 100% خوب شده بود و كلا بیمار بسیار بسیار راضی بود. دیگر هیچ مشكلی نداشت. در ضمن بیمار فقط دوز كمی از متی مازول را مصرف می كرد.

پزشك معالج: عضو موسسه تحقیقات حجامت ایران

هموروئید(گزارش درمان )[25]   

نام بیمار: آقای هـ ح.     سن: 57 سال

علت مراجعه: خونریزی از مقعد

علائم بیماری: بیمار با شكایت خونریزی از مقعد مراجعه نمود. در ضمن یبوست مزمن نیز داشت.

درمان های انجام شده: حجامت عام و ساكرال

سیر درمان: در تاریخ 12/11/77 حجامت عام انجام شد كه خون سودائی تخلیه شد.

در تاریخ 27/11/77 حجامت چهاربند انجام شد و پودر پسیلیوم و استفاده از تشت بتادین تجویز گردید. بیمار در تاریخ 12/12/77 مراجعه نمود كه احساس رضایت داشت. خونریزی قطع شده بود. چند بار دیگر حجامت ساكرال انجام شد. بیمار احساس رضایت تقریبا كامل داشت به نحوی كه تقریبا تكمه های بواسیری به سختی لمس می شد. در پیگیری بعدی در تاریخ 2/3/87 بیمار كماكان راضی بود.

پزشك معالج: دكتر فرشاد فیروز

نقاط فشاری، طب سوزنی، ماساژ، زنبور درمانی، دستگاه الکترونیکی بدون سوزن، انرژی درمانی (برای عمل به این نسخه حتما طبق راهنمای نسخه ها عمل کنید)

 هموروئید، بواسیر و شقاق [26]


[1]  کافی: ج3، ص18.

[2]  تهذیب الاحکام: ج1، ص352.

[3]  بحارالانوار: ج66، ص186.

[4]   طب الرضلا ص63

[5]   بحارالانوار: ج95، ص82.

[6]   کافی: ج6، ص372.

[7]   بحارالانوار: ج62، ص321.

[8] ثواب الاعمال ص293

[9] کافی ج 6 ص 365

[10] بحارالانوار: ج62، ص432.

[11] وسایل الشیعه: ج17، ص276.

[12] وسایل الشیعه: ج17، ص276   

[13]کافی:ج6،ص378

[14]  مکارم الاخلاق ج 1 ص 363 ح 1191

[15] بحارالانوار: ج62، ص199.

[16]  کنز العمال ج16 ص355

[17]  کافی ج6 ص313

[18]  تهذیب الاحکام ج1 ص354

[19]  کافی ج6 ص 378

[20] کتاب و سخنرانی های استاد – نحوه مصرف داروها در جلد 1  آمده.

[21] کتاب و سخنرانی های استاد – نحوه مصرف داروها در جلد 1  آمده.

[22]  نسخه  مورد تایید استاد

[23]   زالودرمانی ص 74

[24]  حجات درمانی ص364

[25]  حجامت درمانی ص364

[26]   کتاب درمان جامع طب سوزنی


منبع: کتاب نسخه  های  معصومین  و  بزرگان طب اسلامی ایرانی -  بیماری های گوارشی  (نویسنده: رضا میرزایی )

اولین نفر باشید که دیدگاهش را می نویسد !

دیدگاه شما برای ما مهم است.