استفراغ و تهوع

معرفی بیماری استفراغ و تهوع

استفراغ یا هَراش خروج با فشار محتویات درون معده جانداران از راه دهان و گاه از راه بینی به بیرون است. این محتویات می‌تواند غذای خورده شده و یا دیگر مواد درون دستگاه گوارش مانند زردآب صفرا باشد. هراش یا استفراغ ممکن است به دلیل نوع ماده بلعیده شده(مثلاً غذای فاسد) و یا واکنش مغز به علت وجود [تومور][ حاملگی] [استرس های عصبی] و غیره باشد. به حالتی که پیش از استفراغ(هراش) در بیمار ایجاد می‌شود تهوع (بالا آوردن) می‌گویند. اگر هراش(استفراغ) ادامه داشته باشد، برای جلوگیری از پیامدهایی همچون دهیدراسیون (ازدست دادن آب بدن) باید درمان گردد.

استفراغ یا قی کردن

 (برگشت غذا) که غذای هضم شده از راه مری به دهان برمی‌گردد اما بدون فشار است و منجر به جهیدن به بیرون نمی‌شود تفاوت دارد. تهوع و استفراغ یک واکنش محافظتی در پاسخ به علل متعددی هستند این علل شامل طیف وسیعی از اختلالات، مانند شرایط کاملاً خوش‌خیم تا شرایط اورژانسی است. تهوع و استفراغ هر کدام می‌توانند به طور مستقل رخ دهند اما معمولاً با یکدیگر مرتبطند. معمولاً تهوع منجر به ایجاد استفراغ می‌شود. تهوع با رنگ‌پریدگی، تعریق، و احساس گرگرفتگی همراه است. استفراغ تخلیه ی همراه با فشار محتویات معده از دهان است.اوغ زدن انقباضات مکرر عضلات دیافراگم و دیواره‌ی شکم است که اغلب منجر به استفراغ می‌شود یا با استفراغ همراه است

استفراغ دو علت دارد یکی مرکزی و دیگری رفلکسی. .از علل مرکزی:

داروهای کموتراپی و نارکوتیک ها. عفونت های حاد خصوصاً در بچه ها. علل متابولیک: حاملگی(اول صبح ها)، اورمی،DKA، هایپرکلسمی ... از علل رفلکسی:

التهاب و تحریک GI -آپاندیسیت -کوله سیستیت -پانکراتیت -گاستریت حاد یا پریتونئت ها -گاستروانتریت های ویروسی یا باکتریایی -مواد استفراغ آور مثل ایپکاک زخم گوارشی(بلافاصله بعد از خوردن غذا). انسداد: -انسداد روده ی کوچک یا بزرگ(در شرح حال بیمار استفراغ با بوی مدفوع دارد) -تنگی پیلور یا آشالازیو..(استفراغ چند ساعت بعد غذا و حاوی تکه های هضم نشده). علل عصبی-مرکزی: -افزایش فشار داخل مغزICP - لابیرنتینیت گوش داخلی - آسیب سر - میگرن - بیماری حرکت. علل سایکوژنیک: - تصاویر و بوهای زننده - آنورکسی و بولیمی سایر علل: MI - درد شدید مثل تورشن بیضه ها -بدخیمی های وسیع

نسخه ها

تهوع (روایات)

نوشیدن آب آیه الکرسی

رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرموده اند: هر کس آیة الکرسی را بشوید و بنوشد دل پیچه او زدوده می شود. و آورده اند که خرما کرم های شکم را می کشد.[1]

استفراغ (تبریزیان) [2]  

مرکب 1 را برای استفراغ آب زرد یا سبز صفرا بر مصرف شود برای تهوع هم مرکب 1 (مرکب سفرجل) مفید است. و اگر علت تهوع صفرا باشد صفرا بر مصرف شود.

اسهال و استفراغ باهم= هیضه( بنی هاشمی)

هیضه اسهال و استفراغ باهم است رب انار همراه با مقداری سماق و زیره برای بیماری هیضه مفید است.

استفراغ خون (موسوی) [3]

اگر استفراغ خون با غلظت و همراه با سودای فراوان باشد روی هر دست بیمار 10 عدد زالو بیاندازید. این در حالی است كه توان بیمار اجازه چنین كاری را بدهد. در این بیماری نیز حق تقدم مانند بیماری قی با داروهای گیاهی است. اصلاح مزاج و یبوست و خون رعایت مسلمات و اعضای بدن لازم است.

استفراغ (خدادادی)

استفراغ علل مختلفی دارد؛ مانند مسمومیت های غذایی، داشتن ویار در زنان باردار، نوشیدن یا خوردن بعضی از غذاها، دیدن بعضی از مناظر، یا شنیدن بعضی از بوی های نامطبوع، سرماخوردگی، عصبی شدن، سرفه های شدید و برخی از ناراحتی های گوارشی و كبدی و. ..

ـ یك چهارم قاشق چای خوری پودر زنجبیل را با یك لیوان شربت عسل جرعه جرعه نوشیده شود خنك بودن این شربت موجب می شود كه حالت تهوع زودتر برطرف شود. مصرف عرق نعناع، عرق زنیان و شربت آبلیموی تازه یا آب خنك بسیار مفید می باشد. از مصرف غذاهای مختلف با یكدیگر پرهیز شود.

درمان تهوع (یکتا)[4]

1- اگر غلبه صفرا و گرمی باعث تهوع شده باشد. زیره سیاه را با سماق بكوبید. سماق ترجیحا قرمز باشد چون قوی تر عمل می كند. یك قاشق چایخوری از این كوبیده را داخل یك فنجان آب خنك ریخته و میل كنید.

2- راه دیگر مصرف زنجبیل است. درباره زنجبیل گفته شده كه داروی بین المللی تهوع است. زنجبیل را دم كرده بگذارید خنك شود چون در تهوع، خوردن دم كرده گرم خوب نیست. زنجبیلش را هم بگذارید ته نشین شود تا وقتی می خورید دوباره باعث تهوع نشود. وقتی ته نشین شد یك فنجان از آن را میل كنید. برای تهیه یك فنجان دم كرده زنجبیل، یك سوم قاشق چایخوری زنجبیل كافی است. تهوع اگر از غلبه صفرا بود نباید از زنجبیل استفاده كرد اما اگر از غلبه سردی بود زنجبیل بخورید و اگر در كنارش دارچین هم بخورید قوی تر عمل می كند.

تهوع و استفراغ (باقری)[5]

برای درمان تهوع و استفراغ روش های زیر توصیه می گردد:

  1. صبح ناشتا، مربای بالنگ بخورید. توجه داشته باشید كه مصرف بالنگ در شب، خوب نیست و باعث لوچ چشمی می شود.
  2. زیره سیاه را نیم كوب كرده و با سماق كوبیده شده، و با آب سرد مخلوط كرده میل كنید.
  3. مریم گلی، هل، گل محمدی، آب برنج، گل همیشه بهار، یولاف وگل دو سررا دم كنید ـ هل را نیز دم كنید و بخورید.
  4. وقتی برنج را می جوشانید و می خواهید آن را آبكش كنید، آن آب را نگه داشته و مصرف كنید كه برای درمان تهوع و استفراغ مفید است.
  5. زنجییل را جوشانده مقداری آب لیموی طبیعی و نمك دریا به آن زده میل كنید. این مخلوط هم اشتها آور است هم ضد تهوع.
  6. هنگام مسافرت قدری پودر زنجبیل و قدری پودر لیمو عمانی همراه داشته باشید كسانی كه در مسافرت حالت تهوع می گیرند قدری از آن را روی آب ریخته به هم زده و میل كنند.
  7. برای كسانی كه زیاد استفراغ می كنند دوغ محلی، آبلیموی طبیعی، روغن زیتون، آش، عرق زیره و جوشانده سماق، مفید و كارساز است.
  8. برای درمان تهوع و استفراغ بچه ها به آن ها هویج و سیب یا آب هویج و آب سیب بخورانید.

تهوع، آروغ زدن، استفراغ (ضیایی)[6]

  1. كسانیكه قبل از غذا خوردن یا به محض دیدن غذا استفراغ می كنند، آبغوره طبیعی (یك قاشق غذاخوری) یا یك قاشق مرباخوری رب غوره، قبل از غذا مصرف كنند.
  2. عصرانه خوردن انار شیرین با پرده نازك روی دانه ها؛ زیرا به علت داشتن ویتامین B6 ضد تهوع بوده و درمان ویار زنان باردار است و همچنین در درمان لك های قهوه ای و سیاه پوست مفید است،  خوردن انار میخوش (انار ترش و شیرین = رمان المز) جهت رفع ویار بسیار مفید است.
  3. شوید برای رفع استفراغ و رفع سكسكه مخصوصا در افرادی كه چربی خون بالا دارند.
  4. ضد ویار زنان حامله و ضد تهوع و ضد اغ زدن و ضد استفراغ، قبل از غذا دمكرده سبزی سوسنبر (چای نعنا فلفلی)، بعد از غذا راه برود سپس یك استکان آب سیب رسیده شیرین (اگر نفخ یا یبوست ندارد یك عدد سیب رسیده بخورد) سپس راه برود و نصف استكان عرق نعنا بخورد.
  5. بو كردن پوست پرتقال و خوردن آن، یا بو كردن پوست لیمو و خوردن آن.
  6. درمان استفراغ خونی: الف. مخلوط آب تازه سبزی تره + آبغوره طبیعی، ب. دمكرده گلهای گلرنگ (برای مردان)، ج. دمكرده گل خار مریم (برای بانوان)، د. هر 6 ساعت دو عدد میوه شاه بلوط بخورد.
استفراغ (تهوع)[7]

بالا آوردن غذا یا خوراكی خورده شده را گویند، اگر استفراغ از معده باشد، PH آن اسیدی است و اگر از ابتدای روده باشد، زرد رنگ است (به علت صفرا)

علل استفراغ

انسداد پیلور (یك ساعت پس از غذا خوردن)، اورمی (در ساعات اولیه صبح)، مسمومیت (دقایقی پس از صرف غذا)، ریفلاكس، مننژیت، هپاتیت A،‌سیروز، تومور مغزی (تهوع ناگهانی در اوایل صبح همراه با سردرد)، حاملگی (هنگام صبح)، حساسیت غذایی، ایجاد سنگ در كبد (پس از صرف غذا)، زخم معده (پس از صرف غذا، ورم آپاندیس، میگرن، كاهش هورمون كورتیزول و. ..

مضرات

غذاهای مانده یا چرب و ثقیل        غذاهای آماده و كنسروها

رب                                           ترب ها

نوشابه گازدار                             مایعات همراه غذا

شیر ولرم                                    فلفل (زیاده روی)

ماهی سرخ كرده                         میوه های خشك

شربت زعفران                             نیمرو

برگ بو                                     قارچ

شنبلیله                                       سیگار كشیدن

حشره كش ها                             تماس با مواد شوینده

بوی رنگ تازه اطاق ها

حالت تهوع در سفر(روازاده)

زن/سن 31 سال/ تهران

پرسش: من و همسرم هر وقت پایمان را از تهران بیرون می­گذاریم، حالت تهوع میگیریم و کلا ما همیشه باید در هر شهری برویم بیمارستان و سرم بگیریم خیلی اذیت می­شویم آقای دکتر تو رو خدا به ما راه حلی نشان بدهید.

پاسخ: دارای معده ضعیف و مریض هستید که باید اصلاح شود. تغذیه سالم و اصول مربوطه را کاملاً رعایت نمایند. ضمناً برای تقویت معده موارد ذیل توصیه می­شود:غذا را خوب بجوید: عادت کنید که هر لقمه را آنقدر بجوید که داخل دهان کاملا تبدیل به مایع غلیظ شود و بعد آنرا ببلعید.تا زمانی که لقمه قبلی را خوب نجویده­اید و نبلعیده­ اید لقمه بعدی را آماده نکنید.آب و نوشیدنی وسط غذا نخورید.در شروع و پایان غذا کمی نمک میل کنید.برای تقویت معده زیره، زنیان، سیاهدانه و آویشن را به نسبت مساوی و جداگانه آسیاب کنید و پس از هر غذا یک قاشق مرباخوری آنرا میل کنید. سعی کنید آنرا بدون آب میل کنید و اگر نیاز به آب بود با آب گرم میل کنید. روزی یک لیوان شربت عسل هم میل کنید. با این دستورات در صورتیکه بطور مرتب و منظم انجام شود رفع مشکل خواهد شد.[8]

 

حالت تهوع و استفراغ ( رهایی سریع از درد)

 

  

نقاط فشاری حالات تهوع بعد از خوردن غذاهای مانده و فاسد[9]

نقاط فشاری حالت تهوع و دریازدگی[10]


[1]  مسند زید:482.

[2] کتاب و سخنرانی های استاد – نحوه مصرف داروها در جلد 1  آمده.

[3] زالوی ایرانی

[4]  طب نجاتبخش ص142

[5]  طب اصولگرای اسلامی ص110

[6] نسخه مورد تایید استاد

[7] درمان های گیاهی قسمت تهوع

[8]. پرسش های شما پاسخ های حکیم دکتر روازاده ج 3 ص 176.

[9] کتاب درمان جامع طب سوزنی

[10] کتاب درمان جامع طب سوزنی


منبع: کتاب نسخه  های  معصومین  و  بزرگان طب اسلامی ایرانی -  بیماری های گوارشی  (نویسنده: رضا میرزایی )

اولین نفر باشید که دیدگاهش را می نویسد !

دیدگاه شما برای ما مهم است.