جذام

جُذام یا خوره

(به انگلیسی: Leprosy) یکی از بیماری‌های واگیردار و عفونی مزمن است که از طریق دستگاه تنفسی فوقانی و پوست منتقل می‌شود و عمدتاً پوست و اعصاب محیطی را درگیر می‌کند.

این بیماری گاهی از پدر و مادر به کودکان آنها و از بیماران، به همسایگان آنان انتقال می‌یابد و با وضعیت نامطلوب مسکن و تغذیه نیز مرتبط است.

دوره نهفتگی بیماری جذام، احتمالاً ۲ تا ۱۰ سال است ولی می‌تواند تا ۲۰سال یا بیشتر به طول انجامد.

نسخه ها

جذام (روایات)

1- خوردن ریزه های سفره

روزی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم: ابو ایوب انصاری را دیدند که ریزه های فرو ریخته از سفره را برمی گیرید و می خورد، لذا به وی فرمودند: بهره مند از برکت و غرق در برکت و سرشار از برکت باشی.

ابو ایوب عرض کرد: این، برای دیگران هم هست؟!

حضرت فرمودند: آری، هر کس آنچه را تو خوردی بخورد، آنچه را من به تو گفتم برای او نیز خواهد بود.

سپس فرمودند: هرکس چنین کند، او را از ابتلا به جنون و جذام و پیسی و آب زرد و ساده لوحی نگهدارد.[1]

2- با چوب ریحان خلال نکنید

امام کاظم علیه السلام فرموده اند: با چوب و شاخه ی ریحان خلال نکنید که رگ جذام را تحریک می کند.[2]

3- سنجد

ابن بکیر می گوید از امام صادق علیه السلام شنیدم که درباره ی سنجد فرمودند: گوشت آن مایه ی رویش گوشت و پوست آن مایه ی رویش پوست و هسته ی آن مایه ی رشد استخوان است و گذشته از اینها کلیه ها را گرم و معده را پالایش می کند و از ابتلا بواسیر و چکیدن بی اختیار ادرار حفظ می کند. دو ساق پا را محکم و عرق جذام را ریشه کن می سازد.[3]

4-کرفس

درباره ی کرفس آورده اند که مایه ی تقویت حافظه و هوشمندی عقل بوده و جنون و  جذام و پیسی را می زداید[4].

5- تره تیزک

امام صادق علیه السلام فرموده اند: هرکس شبانه تره تیزک بخورد، از ناحیه ی بینی به جذام دچار شده و چندان خون از آن بر آید که وی را ناتوان گرداند.[5]

6-سوره نحل

امام باقر علیه السلام فرموده اند: هر کس در اول هر ماه سوره نحل را بخواند در دنیا شخص بدهکار را کفایت کند و از ابتلا به هفتاد گونه بلا که راحت ترین آن جنون و جذام و پیسی باشد در امان باشد و در روز واپسین در بهشت عدن که وسط بهشت باشد جای گیرد.[6]

7- شانه زدن

امام صادق علیه السلام فرموده اند: شانه زدن گونه ها دندان ها را محکم می کند و شانه زدن ریش وبا را می زداید وشانه زدن پیشانی اندوه سینه ها را می برد و شانه زدن ابرو مایه ایمنی از جذام است و شانه زدن سر بلغم را قطع می کند.[7]

می توانید نوعی شانه با دندانه درشت درست کنید و با آن همه بدن و محل درد  را بخوبی با آن شانه و ماساژ دهید. مخصوصا گوش و زیر پا و سر را که برای همه بیماری ها مفید است.

8- روغن سالم

در کتاب خصال آمده است که امیر المومنین علیه السلام در باره روغن فرموده اند: پوست را نرم، فکر و اندیشه را زیاد مجاری آب را باز، چرک و زبری را زدوده و رنگ پوست را روشن[8] می کند .[9]

مولف: پاکسازی چرک و عفونت تاثیر مستقیم روی بیماری جذام دارد.

 9- نوره

و آورده اند که: نوره کشیدن در روز چهارشنبه و جمعه مایه ابتلا به پیسی است .[10]

رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرموده اند: هر کس نوره کشد و با حنا خضاب کند خداوند وی را تا مرتبه دیگر، از سه بیماری جذام و برص و خوره در امان بدارد.[11]

10-حنا

امام صادق علیه السلام فرموده اند: حنا زدن پس از نوره، مایه ایمنی  از جذام و برص است .[12]

در حدیث دیگری آمده است: حنا بوی بد را زدوده، طراوت چهره را افزوده دهان را خوشبو کرده و فرزند را زیبا می کند.[13]

12- سوسنبر(آویشن) و سیاه دانه

در کتاب مکارم الاخلاق  در فصل نانخواه آمده است: و آورده اند که روزی رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم گوارنده غذا و سوسنبر[14] و سیاه دانه را طلبیدند. ایشان هرگاه تخم مرغ[15] یا غذای زیان داری می خوردند آن مواد را به همراه نمک جریش به صورت [پودر و] خشک می خوردند و غذای خود را با نمک آغاز کرده و می فرمودند: هر گاه این را بخورم دیگر باکی از خوردن هیچ غذایی ندارم.  وهمواره می فرمودند: معده را تقویت و بلغم را قطع می کند و مایه ایمنی از [جذام و] کج شدن فک است[16]

 13- سنا

امام صادق علیه السلام فرموده اند: اگر فایده سنا را می دانستند، قیمت هر مثقال آن به دو مثقال طلا می رسید. سنا مایه ایمنی از پوست و پیسی و جذام و جنون و فلج و کج شدن فک است. همراه با آن کشمش سرخ بی دم و اهلیله کابلی زرد و سیاه، از هر کدام به یک اندازه تهیه و سه درهم از آن را ناشتا و سه درهم دیگر را پیش از خواب بخور. سنا آقای داروها است.[17]

امام صادق علیه السلام فرموده اند: سنا سودمند است و مایه ایمنی از کودنی و برص و جذام و جنون و فلج و کج شدن فک می باشد. از مویز نوع بی دانه آن انتخاب و همراه آن هلیله کابلی و زرد و سیاه از هر کدام به یک اندازه قرار داده می شود و به اندازه سه درهم از آنها ناشتا و پیش از خواب خورده می شود.[18]

14- حوك (ریحان کوهی)

امام صادق عليه السلام: حوک (باذروج) سبزى پيامبران است. بدان که در آن، هشت ويژگى است؛ هضم كننده است؛ گرفتگى هاى عروق و مجارى را مى گشايد؛ آروغ را خوش بو مى سازد؛ دهان را بوى خوش مى بخشد؛ غذا را دوست داشتنى مى سازد؛ درد و بيمارى را از درون بدن، بيرون مى كشد؛ و امان انسان را جذام است؛ (و) چون در درون انسان جاى گيرد، همه بيمارى ها را فرو مى نشاند.[19]

15- دعا

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله و سلم: خطاب به انس: آيا نمى خواهى دعايى به تو بياموزم كه هر گاه نماز صبح گزاردى، آن را سه بار بگويى تا خداوند، جذام، پيسى، سست اندامى و كورى را از تو دور كند؟ بگو خداوندا! از پيشگاه خويش، مرا راه نماى، از فضل خود، بر من فرو بار، از رحمت خويش، نعمتى سر شارم ده، و از بركات خود، بر من نازل فرماى

16- ساییدن ناخن ها

امام صادق عليه السلام: كوتاه كردن ناخن ها در روز جمعه، از جذام و پيسى و كورى، ايمن مى دهد. اگر هم نيازى به كوتاه كردن نبود، آنها را بساى .[20]

17- عطسه زیاد

به نقل از ابو بصير، از امام صادق عليه السلام: فراوانى عطسه شخص را از پنج چيز، ايمن مى سازد، نخستين آنها جذام است؛ دوم، بادهاى بد خيمى كه در سر و صورت جاى مى گيرد؛ سوم آنكه مايه ايمنى از جاى گرفتن آب در چشم مى شود؛ چهارم آن كه از سختى حفره هاى بينى، مصونيت مى دهد؛ و پنجم آن كه از بيرون آمدن مو از چشم، ايمنى مى دهد.

فرمود: اگر دوست داشتى كه عطسه ات كم شود، با روغن مرزنجوش، انفيه كن.

پرسيدم: چه مقدار؟

فرمود: به اندازه يك دانگ

راوى گويد: اين كار را پنج روز انجام دادم و (عارضه ام) از ميان رفت .[21]

18- تربت مدینه

امام صادق علیه السلام فرموده اند: تربت مدینه جذام را دور می کند.[22]

(پس شاید بتوان با تحقیق در ترکیبات و آثار خاک شهر مدینه داروی جذام ساخت.)

از دیگر عوامل ابتلا به جذام:

  • نزدیکی با زن حایض[23]
  • سخن گفتن به جذامی[24]
  • نزدیک شدن به جذامی[25]
  • فرزندی که در اول یا وسط یا آخر ماه منعقد شود.[26] 

از دیگر موارد مفید بر جذام:

  • شلغم رگ جذام را می سوزاند.[27]
  • مداومت بر خوردن تره، از جذام ایمن می کند.
  • چغندر در برابر جذام ایمنی می دهد.[28]و رگ جذام را بکلی از بین می برد.[29]
  • و چهل صبح خوردن یک مثقال  اسفند[30]
  • گرفتن سبیل و ناخن از جمعه تا جمعه مایه ایمنی از جذام است.[31]
  • گشادی گریبان و روییدن مو در بینی موجب ایمنی از جذام است.[32]
  • یک ایده تحقیقی برای درمان جذام- از فواید مگس

امام صادق علیه السلام فرموده اند: اگر نبود مگسی که در غذای مردم می افتد از جایی که مردم فکرش را نمی کنند بیماری جذام به سرعت در میان مردم پخش می شد.[33]

شاید ترکیبات بدن مگس درمان جذام است علت این است که چون میکروب می خورد ولی سالم می ماند مانند سوسک ها و... پس می توان درمان بیماران جذامی را در مگس جستجو کرد. البته همه مواردی که در روایات آمده مفید است و می تواند موضوع تحقیق باشد ولی چون مگس غیر معقول به نظر می آید لذا عده ای معاند اهل روایات را به تمسخر می گیرند. بنابراین برای بریدن زبان چنین افرادی حدیث مگس به عنوان موضوع تحقیق پیشنهاد می گردد. 

جذام (تبریزیان)

داروی شافیه ( 40 روز و 16 ماهه) = مرکب 7، خوردن شاهی بخصوص در شب زمستانی توصیه می شود.

خوره (تبریزیان)

داروی شافیه (8ماهه) = مرکب 7

جذام (بنی هاشمی)

آشامیدن آب نقیع حنا (برگ حنا را داخل آب بریزید و آب آماده شد) روزی 30 مثقال از این آب با 7 مثقال شکر در ابتدای جذام نافع است


[1] بحار الانوار: ج66،ص431

[2] کافی: ج6،ص377

[3] کافی: ج 6، ص 361

[4] فردوس ج5 ص370

[5] کافی: ج 6، ص 368

[6] ثواب الاعمال:107.

[7] بحارالانوار:ج62،ص203.

[8] در متن عربی آمده:(یصفر) که صحیح آن (یسفر)است.

[9] خصال:ص611.

[10] رجوع کنید به خصال:ص270.

[11] ثواب الااعمال:ص21.

[12] من لا یحضره الفقیه:ج1، ص12.

[13] کافی ج6  ص484

[14] در متن عربی آمده الثمر که صحیح آن (الصعتر)است.

[15] در کتاب آمده (ماذا اکل البیض) ولی صحیح آن،این است(اذا اکل البیض).

[16] بحارالانوار:ج66،ص244.

[17] مکارم الاخلاق ج1 ص409

[18] مکارم الاخلاق ج1 ص409

[19] الکافی ج6 ص364 ح4 مکارم الاخلاق ج1 ص388 ح1309

[20] الکافی ج6 ص490 ح2

[21] مکارم الاخلاق ج 2 ص165

[22] بحارالانوار: ج62، ص212.

[23] المعجم الاوسط ج 3 ص326

[24] کنز العمال ج10 ص 54

[25] 1حادیث پزشکی ص 264

[26] من لا یحضره الفقیه ج 3 ص 552

[27] طب الائمه ص 5

[28] مکارم الاخلاق ج1 ص392

[29] کافی ج 6 ص369

[30] بحار الانوار ج62 ص235

[31] کافی ج3 ص418

[32] کافی ج6 ص479

[33] بحارالانوار:ج64،ص312.


منبع: کتاب نسخه  های  معصومین  و  بزرگان طب اسلامی ایرانی -  بیماری های  پوست و مو  (نویسنده: رضا میرزایی )

اولین نفر باشید که دیدگاهش را می نویسد !

دیدگاه شما برای ما مهم است.